Ülkemizdeki mülteciler, barınma ve beslenmeden ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamaya kadar pek çok zorlukla karşı karşıya kalabilmektedirler. Bu zorluklara ek olarak, sınırlı Türkçe dil yeterliliği bu kişilerin gelir getirici fırsatlara erişimini engellemektedir. Sınırlı Türkçe dil yeterliliği, mültecilerin haklarını öğrenmesine ve eğitim ve sağlık da dâhil olmak üzere farklı alanlarda ihtiyaç duydukları temel kamu hizmetlerine erişmesine de engel olmaktadır. Dil engeli, özellikle sosyal hayata dâhil olmakta güçlük çeken kadın mülteciler için başlıca sorunlardandır. Suriye krizine yönelik tahsis edilen önemli insani ve mali kaynaklara (kapasite geliştirme, bilinçlendirme oturumları, geçim destekleri ve/veya sosyal uyum programları gibi) rağmen, dil engelinin aşılmasına nispeten daha az kaynak ayrılmıştır. Hâlbuki mültecilerin toplumsal yaşama daha iyi entegre olabilmeleri ve iş gücü piyasası ve sağlanan hizmetlere erişimlerini iyileştirmek adına dil engelinin aşılması zaruridir.
“Sosyal Uyum Aracı olarak Türkçe ve İngilizce Dil Öğrenme Programı” projesinin ikinci aşaması, mülteci ve ev sahibi topluluklar arasındaki iletişimi kolaylaştırarak sosyal uyumu artırmayı ve böylece sosyal entegrasyonu teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Proje, mültecilerin kamusal alandan dışlanmalarının birçok nedeninden biri olan dil engelini ele almaktadır. Bu kapsamda sağlanacak olan Türkçe dil kursları, mültecilerin Türkçe dil yeterliliklerini artıracak, toplumsal hayata uyum sağlamalarını ve sosyal, eğitimsel ve profesyonel alanlardaki imkânlara erişimlerini kolaylaştıracaktır. Proje faaliyetleri kapsamında sağlanacak İngilizce dil kursları ise, mülteci ve ev sahibi topluluk üyelerine bir arada vakit geçirme ortamı sunarak katılımcıların önyargıları kırmalarını sağlayacak ve de İngilizce dil becerilerini geliştirecektir.
Projenin ikinci aşaması, 2021-22 yılları arasında Ankara, Samsun, Mardin ve Şanlıurfa’da uygulanan aynı adlı projenin birinci aşamasından edinilen deneyime dayanmaktadır. Bu kapsamda projenin uygulandığı tüm şehirlerde dil kurslarını tamamlayan katılımcılar ile bir etki değerlendirme çalışması düzenlenmiştir. Yapılan değerlendirmeler, Türkçe dil kurslarının sosyal etkileşimi, sosyal uyumu, kamusal hayata katılımı ve kamu hizmetlerine erişimi geliştirdiğini ortaya koymuştur. Kurslar sayesinde iletişimsizlik ve/veya dil engelinden kaynaklanan gerilimlerin ortadan kalktığı ve mülteci ve ev sahibi topluluklar arasında uyumun arttığı belirlenmiştir. Katılımcılar, kursları tamamladıktan sonra komşuları başta olmak üzere etraflarındaki bireyler ile Türkçe basit diyaloglara girebildiklerini; alışveriş, hastane randevusu, doktora gitme, kurye kabul etme veya basit form doldurma gibi günlük işleri daha verimli bir şekilde gerçekleştirebildiklerini bildirmişlerdir.
Projenin faaliyetleri kapsamında RET; Ankara, Samsun, Mardin ve Şanlıurfa’da Suriyelilere ve Suriyeli olmayan mültecilere Türkçe dil dersleri sağlamayı planlamaktadır. Kurslar, mülteci katılımcıların iletişim becerilerini geliştirmelerine yardımcı olacak; işgücü piyasasına, kamusal ve özel hizmetlere ve sosyal yaşama erişimlerinde onlara destek olacaktır.
Bu proje kapsamında RET, mülteci ve ev sahibi topluluk üyelerinin eğitim ve/veya profesyonel alanlara erişimlerini artırmak ve kolaylaştırmak adına İngilizce dil kursları da düzenleyecektir. Bu kurslar her iki topluluğun üyelerini bir araya getirerek önyargıların üstesinden gelinmesine olanak sağlayacaktır. RET’in İngilizce kursları; mülteciler ve ev sahibi topluluk üyeleri arasında barışçıl etkileşimi sağlamayı ve bu sayede karşılıklı anlayış geliştirmeyi ve daha iyi ekonomik imkânlara ulaşabilmek için katılımcıların İngilizce dil yeterliliklerini artırmayı hedeflemektedir.
Bu proje, Ocak 2023 ile Aralık 2025 tarihleri arasında RET International ve LEAP iş birliği ile Türkiye’de uygulanacaktır.
